Skip to main navigation menu Skip to main content Skip to site footer

Focus

Vol. 23 No. 1 (2026)

Everything in its right place: Francesco Maurolico and the classification of the sciences

DOI
https://doi.org/10.57617/gal-102
Submitted
11 November 2025
Published
2026-05-22

Abstract

European Renaissance was characterized by an unprecedented growth of information determined by discoveries of ancient texts and distant places, technological advancements, and a new attitude towards human culture and history. This growth urged scholars to reconsider the traditional schemas used to organize knowledge, and in doing so they were more often than not put at odds with a past that they were trying simultaneously to recover and challenge. The case of Francesco Maurolico is a prime example of the tension between tradition and innovation that marked Renaissance thinking: fully committed to the recovery of ancient mathematical knowledge and acutely aware of his own original contributions to the discipline, throughout his career Maurolico sought to hammer out a model of classification that could accommodate new mathematical content in a largely traditional structure. By analyzing Maurolico’s failed attempts at devising a satisfactory model, the essay aims to show how, during the Renaissance, mathematical research impacted culture at large, thus decisively contributing to the shaping of modernity.

References

  1. Manuscripts
  2. Paris, Bibliothèque Nationale de France=BNF, MS lat. 7471
  3. Paris, Bibliothèque Nationale de France=BNF, Ms. Lat. 7473
  4. Molfetta (Bari), Biblioteca del Seminario Minore Vescovile, 5‒7 H 15
  5. Primary printed sources
  6. Archimedes. Archimēdous tou Syrakousiou, Ta mechri nun sōzomena, hapanta = Archimedis Syracusani philosophi ac geometrae excellentissimi opera, quæ quidem extant, omnia, multis iam seculis desiderata... Basileae: Ioannes Hervagius excudi fecit, 1544.
  7. Boethius. De Trinitate. In Patrologia Latina, vol. 64, edited by Jacques-Paul Migne. Paris: Garnier, 1847, col. 1250C.
  8. Isidore of Seville. Etymologiae, edited by Wallace M. Lindsay, vol. I. Oxford: Clarendon Press, 1911, II.24.2–3.
  9. Jean de Jandun. Quaestiones super tres libros Aristotelis De Anima. Venetiis: impressit Simon de Luere, 1497.
  10. Maurolico, Francesco. Cosmographia. Venetiis: apud haeredes Lucaeantonii Iuntae, 1543, epistola dedicatoria.
  11. Maurolico, Francesco. D. Francisci Maurolyci Abbatis Messanensis Opuscula mathematica, nunc primum in lucem aedita cum rerum omnium notatu dignarum indice locupletissimo. Venetiis: Apud Franciscum Francischium, 1575.
  12. Maurolico, Francesco. D. Francisci Maurolyci Abbatis Messanensis Problemata Mechanica cum Appendix et ad Magnetem et ad Pixidem Nauticam pertinentia, Omnia nunc primum in lucem edita. Messanae: Ex Typographia Petri Brae, 1613.
  13. Maurolico, Francesco. Grammaticorum rudimentorum libelli sex Francisco Maurolycio authore. Messanae in freto Siculo: impressit Petrutius Spira, 1528, 7r–7v.
  14. Maurolico, Francesco. Prologi sive sermones quidam de divisione artium, de quantitate, de proportione, edited by Graziano Bellifemine. Molfetta [Bari], 1968.
  15. Maurolico, Francesco. Theodosii Sphaericorum elementorum libri III. Ex traditione Francisci Maurolyci. Messanae: apud Petrum Spira, 1558, f. 3r.
  16. Reisch, Gregor. Margarita philosophica. Freiburg im Breisgau: Johannes Schott, 1503, I, I, ch. 1.
  17. Valla, Giorgio. Georgii Vallae Placentini De expetendis et fugiendis rebus opus in quo omnes scientiae & artes. Quas tum veterum tum nostrae aetatis scriptorum monumenta nobis tradiderunt... Venetiis: impressit Aldus Manutius, 1501.
  18. Digital and critical editions
  19. Maurolico, Francesco. Francisci Maurolyci Archimedea. Tomus A. De Sphaera et Cylindro. Edited by Riccardo Bellé and Pier Daniele Napolitani. Pisa: Fabrizio Serra Editore (Edizione Nazionale dell’opera matematica di Francesco Maurolico), 2021.
  20. Maurolico, Francesco. Francisci Maurolyci Archimedea. Tomus B. De momentis aequalibus. Edited by Riccardo Bellé, Pier Daniele Napolitani, and Beatrice Sisana. Pisa: Fabrizio Serra Editore (Edizione Nazionale dell’opera matematica di Francesco Maurolico), 2022.
  21. Maurolico, Francesco. Francisci Maurolyci Optica. Edited by Riccardo Bellé and Ken’ichi Takahashi, with an introduction by Pier Daniele Napolitani and Ken’ichi Takahashi. Pisa: Fabrizio Serra Editore (Edizione Nazionale dell’opera matematica di Francesco Maurolico), 2017.
  22. Maurolico, Francesco. “Problemata mechanica.” In Edizione Nazionale dell’opera matematica di Francesco Maurolico, section “12.C.1 Mechanica et machinae – 1. Problemata mechanica.” Edited by Hervé Barthélemy and Veronica Gavagna. Accessed November 10, 2025. https://maurolico.it/Maurolico/sezione.html?path=12.C.1
  23. Secondary literature
  24. Andersson, Daniel. “Philosophy and the Renaissance Encyclopaedia.” In Encyclopaedism from Antiquity to the Renaissance, edited by Jason König and Greg Woolf, 398–413. Cambridge: Cambridge University Press, 2013.
  25. Blair, Ann M. “Organizations of knowledge.” In The Cambridge Companion to Renaissance Philosophy, edited by James Hankins, 287–303. Cambridge: Cambridge University Press, 2007.
  26. Blair, Ann M. Too Much to Know: Managing Scholarly Information Before the Modern Age. New Haven [Conn.]: Yale University Press, 2010.
  27. Blair, Ann M. “Revisiting Renaissance Encyclopaedism.” In Encyclopaedism from Antiquity to the Renaissance, edited by Jason König and Greg Woolf, 379–397. Cambridge: Cambridge University Press, 2013.
  28. Bellé, Riccardo. “L’edizione a stampa dei Photismi de lumine et umbra (1611) e l’Index lucubrationum.” Nuncius: Annali di Storia della Scienza 29, no. 1 (2014): 101–134.
  29. Black, Winston. “The Quadrivium and Natural Sciences.” In The Oxford History of Classical Reception in English Literature: Volume 1: 800–1558, edited by Rita Copeland, 77–94. Oxford: Oxford University Press, 2016.
  30. Crosilla, Maurizio, edited by Guidobaldo del Monte (1545–1607): Mechanica, Statica, and the Emergence of Mathematical Physics. Berlin: De Gruyter, 2015.
  31. Damerow, Peter, and Jürgen Renn. “The Transformation of Ancient Mechanics into a Mechanistic World View.” In Transformationen antiker Wissenschaften, edited by Georg Toepfer and Hartmut Böhme, 243–268. Berlin; New York: De Gruyter, 2010.
  32. Grant, Edward. The Foundations of Modern Science in the Middle Ages: Their Religious, Institutional, and Intellectual Contexts. Cambridge: Cambridge University Press, 1996.
  33. Hattab, Helen. “From Mechanics to Mechanism: The Quaestiones Mechanicae and Descartes’ Physics.” In The Science of Nature in the Seventeenth Century: Patterns of Change in Early Modern Natural Philosophy, edited by Peter R. Anstey and John A. Schuster, 99–129. Dordrecht: Springer, 2005.
  34. Hon, Giora, and Yaakov Zik. “Geometry of Light and Shadow: Francesco Maurolyco (1494–1575) and the Pinhole Camera.” Annals of Science 64, no. 4 (2007): 549–578.
  35. Høyrup, Jens. “Mathematics Education in the European Middle Ages.” In Handbook on the History of Mathematics Education, edited by Alexander Karp and Gert Schubring, 109–124. New York: Springer, 2014..
  36. Lohr, Carles H. “The Sixteenth-Century Transformation of the Aristotelian Division of the Speculative Sciences.” In The Shapes of Knowledge from the Renaissance to the Enlightenment, edited by Donald R. Kelley and Richard H. Popkin, 49–58. Dordrecht: Springer, 1991.
  37. Magnani, Nicolò. “L’enciclopedismo di Giorgio Valla fra umanesimo e scienze esatte: struttura e fonti del De expetendis et fugiendis rebus.” In Letteratura e Scienze: Atti delle sessioni parallele del XXIII Congresso dell’ADI (Associazione degli Italianisti), Pisa, 12–14 settembre 2019, edited by Alberto Casadei, Francesca Fedi, Annalisa Nacinovich, and Andrea Torre, 193–203. Roma: Adi editore, 2021.
  38. Meier, Christel. “Introduction.” In Die Enzyklopädie im Wandel vom Hochmittelalter bis zur Frühen Neuzeit, edited by Christel Meier, 1–22. München: Fink [Münstersche Mittelalter-Schriften 78], 2002.
  39. Meier, Christel. “Transformationen des Enzyklopädischen Wissensbegriffs.” In Die Enzyklopädie im Wandel vom Hochmittelalter bis zur Frühen Neuzeit, edited by Christel Meier, 23–44. München: Fink [Münstersche Mittelalter-Schriften 78], 2002.
  40. Napolitani, Pier Daniele. “Archimedes.” In The Cambridge History of Science, Volume 3: Early Modern Science, edited by Katharine Park and Lorraine Daston, 87–111. Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
  41. Napolitani, Pier Daniele, and Jean Pierre Sutto. “Francesco Maurolico et la détermination du centre de gravité du paraboloïde de rotation.” SCIAMVS 2 (2001): 187–250.
  42. Napolitani, Pier Daniele, and Ken’ichi Takahashi. Introduction to Francesco Maurolico, Francisci Maurolyci Optica, edited by Riccardo Bellé and Ken’ichi Takahashi. Pisa: Fabrizio Serra Editore, 2017.
  43. Rose, Paul Lawrence. The Italian Renaissance of Mathematics: Studies on Humanists and Mathematicians from Petrarch to Galileo. Genève: Librairie Droz, 1975.
  44. Roux, Sophie. “Forms of Mathematization (14th–17th Centuries).” Early Science and Medicine 15, no. 4 (2010): 319–337, 327.
  45. Schmitt, Charles B. Aristotle and the Renaissance. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1983.
  46. Valleriani, Matteo. “From the Quadrivium to Modern Science.” HoST – Journal of History of Science and Technology 16, no. 1 (2022): 121–132.
  47. van Dyck, Maarten. “Applying Mathematics to Nature.” In The Cambridge History of Philosophy of the Scientific Revolution, edited by David Marshall Miller and Dana Jalobeanu, 254–273. Cambridge: Cambridge University Press, 2022.
  48. Westman, Robert S. The Copernican Question: Prognostication, Skepticism and Celestial Order. Berkeley: University of California Press, 2011.

Similar Articles

1 2 3 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.